Kort antwoord: bij veel gezonde mensen wisselt de doorgankelijkheid van de twee neusgaten spontaan af. Dit heet de neuscyclus. U merkt het vaak pas wanneer u verkouden bent of op één zij ligt. Een neusgat dat blijvend dichtzit, vooral met bloedverlies of andere klachten, verdient wel een beoordeling.
Wat wisselt er eigenlijk?
In uw neus zitten neusschelpen met slijmvlies en bloedvaten. Dat weefsel kan aan één kant wat opzwellen terwijl de andere kant vrijer wordt. De lucht neemt dan liever de ruimere doorgang. De neus staat dus niet beurtelings helemaal ‘aan’ en ‘uit’: beide kanten blijven doorgaans open, maar hun aandeel verandert.
Het verrassende is dat u niet altijd voelt wat meetapparatuur vastlegt. Een kleine verschuiving kan onopgemerkt blijven; bij een verkoudheid of allergie kan dezelfde verschuiving plots storend worden. Onderzoekers meten daarom de luchtstroom afzonderlijk per neusgat in plaats van alleen te vragen welke kant vrij aanvoelt.
Hoe zagen onderzoekers dat?
In een onderzoek met 33 gezonde volwassenen werd de luchtstroom links en rechts gedurende 24 uur afzonderlijk geregistreerd. De dominante kant wisselde. De gemiddelde duur van zo’n fase was korter wanneer de deelnemers wakker waren dan tijdens hun slaap. Wie op een zij lag, had vaker meer luchtstroom door het bovenliggende neusgat. Dat wijst erop dat houding en slaap een rol spelen, naast de eigen wisseling van de neus.
Een tweede onderzoek volgde 20 gezonde mensen ongeveer een etmaal met luchtstroommetingen en registratie van hun houding. Slechts de helft vertoonde tijdens het waken het klassieke wisselpatroon; tijdens de slaap was dat vaker zichtbaar. De onderzochte patronen en hun duur liepen sterk uiteen. Een klokje instellen op ‘elke twee uur wisselt mijn neus’ zou dus weinig betrouwbaar zijn.
Een ander team mat bij 30 proefpersonen de neusweerstand op twee dagen. Soms bewogen links en rechts tegengesteld, maar soms ook in dezelfde richting. Dat helpt verklaren waarom de ervaring van de ene dag niet automatisch op de andere past.
Wanneer is het nog gewoon?
Een kant die tijdelijk minder vrij aanvoelt en later weer wisselt, zonder andere klachten, past bij de neuscyclus. De onderliggende oorzaak van een voelbaar verstopte neus kan echter ook een verkoudheid, allergie, irritatie of een andere aandoening zijn. De studies hierboven onderzochten vooral gezonde vrijwilligers; ze kunnen uw persoonlijke klacht niet diagnosticeren.
Wat kunt u zelf doen?
Merk op of de kant wisselt, hoelang de klacht duurt en of er bijkomende klachten zijn. Een zoutoplossing kan slijm helpen verwijderen of de neus bevochtigen; de gebruiksaanwijzing van het gekozen product blijft belangrijk. Gebruik een ontzwellende neusspray niet langdurig op eigen initiatief: die is iets anders dan een gewone zoutspray. Een apotheker kan met u bekijken welke aanpak bij uw klachten past.
Bronnen
- Kahana-Zweig et al., metingen bij 33 gezonde volwassenen.
- Rohrmeier et al., 24-uursmeting bij 20 gezonde volwassenen.
- Eccles et al., neusweerstand op twee dagen.
- NHS, wanneer neus- en bijholteklachten beoordeeld moeten worden.
- NHS England, aanhoudende eenzijdige verstopping als reden voor beoordeling.
- Gezondheid en Wetenschap, verstopte neus en eenzijdige klachten.